اخيراً طرح بومي گزيني جنسيتي در شوراي عالي انقلاب فرهنگي و همچنين كميسيون آموزش مجلس مورد بررسي قرار گرفته است. بر اساس اين طرح، سازمان سنجش موظف است كه دختران را تنها در دانشگاه هاي محل سکونتشان پذيرش كند. پس از علني شدن طرح بومي گزيني جنسيتي، عده اي از نمايندگان مجلس و مسئولان در تاييد اين طرح نظراتي را ارائه کرده اند و آن را در حمايت از دختران و خانواده ها دانسته اند.

در اين رابطه، نظر يكي از دختران دانش آموز را جويا شديم. «زهرا. م» كه امسال با رتبه 1800 نتوانست در دانشگاه قبول شود درباره اين طرح مي گويد: «مسلماً اين طرح جنبه حمايتي ندارد. من امسال با رتبه 1800 رياضي قبول نشدم. ما استان قم هستيم، اما تهران جزء استان هاي بومي ما نيست. الان استان هاي بومي ما قزوين و مرکزي هستند، اما من در تهران راحت ترم، چون بستگان ما تهران هستند، من حتي در استان هاي شمالي هم چون فاميل دارم راحت تر تحصيل مي کنم، نه در جاهايي که برايم تعيين مي کنند. من رشته و شهرهايي را انتخاب مي کنم که بتوانم در اين شهرها تحصيل کنم، اگر نتوانم جايي زندگي کنم پس اصلاً انتخابش نمي کنم. خودم مي توانم تشخيص بدهم که کجا تحصيل کنم».

«واحده خوش سيرت»، كارشناس آموزشي در يك موسسه کنکور در يكي از شهرستان ها، در اين باره مي گويد: «دانش آموز خوش استعداد و توانمندي که خود را براي کنکور آماده مي کند، همه تلاشش را مي کند تا بتواند در دانشگاه هاي برتر موفق شود و ما مي بينيم که گاهي برخي از بچه ها به خاطر اينکه فقط در يک دانشگاه درجه اول کشور قبول نمي شوند، يک سال خود را عقب مي اندازند. اين نشان مي دهد براي دانش آموز سطح علمي دانشگاه بسيار اهميت دارد». زهرا. م نيز در اين رابطه مي گويد: « بچه هايي که با رتبه هاي خیلی بالا، دانشگاه خوبي قبول نشدند، ماندند براي سال آينده؛ خيلي نااميد هستند که با اين طرح ها چطور براي سال بعد درس بخوانند».

 بومي گزيني جنسيتي، ظلم به خانواده هاست

جالب است كه يکي از نمايندگان مجلس اين طرح را «هديه مجلس به خانواده دختران» دانسته است. اما آيا به راستي خانواده ها چنين نظري درباره اين طرح دارند؟ واحده خوش سيرت، كه در ارتباط مستمر با دانش آموزان كنكوري و خانواده هاي آنها است، در اين باره مي گويد: «خانواده هاي ايراني که براي تحصيلات فرزندانشان بسيار اهميت قائل اند، همه تلاششان را مي کنند که فرزندشان در بهترين رشته و در بهترين دانشگاه درس بخواند. حتي بعضي از پدر و مادرها براي اينکه فرزندشان مدرسه بهتري برود، او را در شهر ديگري که مدرسه بهتري دارد ثبت نام مي کنند، و چون درجه علمي دانشگاه و مدرسه و... برايشان اهميت فوق العاده دارد هر هزينه اي مي کنند. من فکر مي کنم با اين حد از توجه خانواده ها به تحصيلات فرزندشان اين طرح بزرگترين ظلم به خانواده هاست».

در كنكور سال گذشته (1387) نيز طرح بومي گزيني فارغ از جنسيت به اجرا در آمد كه با اعتراضات دانش آموزان همراه بود. واحده خوش سيرت درباره اجراي بومي گزيني در مورد داوطلبان كنكور 87 مي گويد: «در طرح بومي گزيني همه داوطلبان با هر دو جنسيت دچار محدوديت پذيرش در دانشگاه هاي غير بومي خود مي شوند. در حقيقت، در اين طرح داوطلبان با استعداد شهرستاني از امکان تحصيل در دانشگاه هاي برتر محروم مي شوند، كه متاسفانه عواقب اين طرح بعدها گريبان خود سيستم آموزشي را خواهد گرفت، چون وقتي نخبگان جامعه از تحصيل در دانشگاه هاي برتر محروم مي شوند. از دو حالت خارج نيست، يا باعث مهاجرت استادان و دانشجويان برتر مي شود، يا سطح علمي دانشگاه ها افت خواهد کرد».

در واقع، طرح پذيرش بر اساس جنسيت، تبعيض موجود در طرح بومي گزيني را براي دانش آموزان دختر دوچندان مي كند. واحده خوش سيرت، اين مسئله را چنين توضيح مي دهد: «البته بايد دقت کرد که طرح بومي گزيني با طرح پذيرش بر اساس جنسيت تفاوت دارد. همزمان با بومي گزيني دولت طرح پذيرش دانشجو براساس جنسيت را نيز اجرا کرده که متاسفانه اين طرح تحت تاثير بومي گزيني قرار گرفته و کاملاً فعالان حوزه دانشگاه از اين مساله غافل شده اند. در طرح پذيرش جنسيتي بيشترين بخشي که آسيب ديده رشته هاي پزشکي و وابسته به آن است. جالب اين جاست در سال هاي اخير بيشترين توجه دانش آموزان دختر به اين رشته ها بوده است و بيشترين داوطلبان کنکور در رشته تجربي تحصيل مي کرده اند. اگر به آمارها توجه شود بيشتر نفرات برتر کنکور در سال هاي اخير و به خصوص در رشته تجربي از داوطلبان دختر بو ده اند».

 بومي گزيني، پنهان كننده پذيرش جنسيتي است

زهرا. م از جمله دانش آموزاني است كه از يك سو به دليل طرح بومي گزيني، و از سوي ديگر به خاطر سهميه بندي جنسيتي، نتوانسته در دانشگاه قبول شود. وي مي گويد: «حتي پايين ترين رشته هاي تهران هم قبول نشدم. براي رشته رياضي محدوديت هاي جنسيتي قائل مي شوند. به سازمان سنجش اعتراض کردم. 65 درصد از کساني که مجاز به انتخاب رشته اند، دختر هستند؛ پس اگر سهميه ها را 50 -50 کنند بي عدالتي است. در سازمان سنجش ديدم که پسري با رتبه 2000 مهندسي قبول شد، اما من با رتبه 1800 قبول نشدم. امسال، دانشگاه قم 4 تا رشته مهندسي داشت که سه تا از رشته ها فقط پسر قبول مي کرد، فقط رشته مهندسي کامپيوتر بود که هم دختر و هم پسر قبول مي کرد. يعني عملاً ما از يك سري رشته ها منع مي شويم». واحده خوش سيرت نيز در اين باره معتقد است: «مساله سهمیه بندی جنسیتی در همه دانشگاه ها اجرا شده است و سال پیش هم اجرا شد، اما متاسفانه فعالان حقوق زن خیلی کم به آن توجه کرده اند».

در واقع، چندسالي است كه با وجود اعتراض گسترده مدافعان حقوق زنان، سهميه بندي جنسيتي به شيوه هاي مختلف در حال اجرا شدن است. از اين رو، با مطرح شدن بحث بومي گزيني، مسئله سهميه بندي جنسيتي به نوعي تحت شعاع قرار گرفته است. واحده خوش سيرت در اين زمينه اظهار مي دارد: «طرح بومي گزيني جهت مخفي نگه داشتن طرح پذيرش جنسيتي اجرا شده است. طرح بومي گزيني كه امسال براي همه داوطلبان اجرا شده مصوبه سال 1369 شوراي انقلاب فرهنگي است، و با مصوبه سال 85 شوراي انقلاب فرهنگي که طرح پذيرش جنسيتي است، تفاوت دارد. هر دو اين طرح ها مذموم هستند، وقتي با هم ادغام مي شوند، نتايج بد آنها دو چندان مي شود».

خوش سيرت در ادامه مي افزايد: «در مورد بومي گزيني به دو دليل همه نخبگان شهرستاني از تحصيل در دانشگاه هاي برتر غير استاني محروم شدند: اول اينكه دولت به دليل مواجهه با بحران مالي در نظر دارد هزينه هاي اسکان را کم کند، دوم اينكه معمولا فعالان جنبش دانشجويي در تهران و شهر هاي بزرگ شهرستاني هستند. دولت با اين عمل به صورت غير مستقيم جنبش دانشجويي را دچار رکود نيروهاي نا کارآمد کرده است».

وي سپس در مورد «پذيرش جنسيتي» مي گويد: «در مساله پذيرش جنسيتي هدف نخست، کاهش نيروي فعال متقاضي کار از طريق خارج كردن درصدي از زنان به عنوان نيروي غير متخصص و تحصيل نکرده است؛ و هدف ديگر و شايد هدف اصلي، کاستن از ميزان زنان تحصيل کرده است. چون در ديدگاه سنتي دولتيان جايگاه زن در خانه و وظيفه اش همسرداري و خانه داري و... است. و البته که يک زن تحصيل کرده مدرن مي تواند به دنبال احقاق حقوق خودش باشد، که البته از ديدگاه دولتمردان پذيرفته نيست».